Period između Prvog i Drugog svetskog rata

U novoj državi pogranični položaj i nedržavotvorno stanovništvo grada zaustavili su ekonomski razvoj Kanjiže (od 1920: STARA KANJIŽA) koji ni do tada nije bio naročito dinamičan. Jugoslovenskom politikom agrarne reforme i naseljavanja, shodno nacionalnim interesima, na neokrčene javne pašnjake je naseljavano slovensko stanovništvo. Kolonistima iz Like osnovana su zatvorena naselja u ataru Kanjiže pod nazivima VELEBIT (1941: 924 stanovnika) i VOJVODA ZIMONJIĆ (1948: 472 stanovnika). U nedostatku sredstava za proizvodnju i odgovarajućih iskustava, kolonisti iz planinskih krajeva su se teško prilagođavali, a istovremeno urođeni agrarni proletarijat nije imao udela u zemljištu podeljenom putem agrarne reforme.

Za vreme Drugog svetskog rata kada je Kanjiža vraćena Kraljevini Mađarskoj, slovenski kolinisti su internirani i u njihova naselja su dovezeni doseljenici - Sekleri iz Bukovine (Velebit = Fogadjisten [Pomozbog]). Njih je južnoslovenski režim, povratkom nakon tri godine, iselio. Drugom jugoslovenskom (socijalističkom) agrarnom reformom su sada dodeljena zemljišta, pored novijih slovenskih doseljenika, i ovdašnjim zemljanim radnicima Mađarima, time ublažavajući oštrinu atrociteta putem kojih su Mađari bili kažnjavani zbog zlostavljanja južnoslovenskog stanovništva iz 1941. godine.

Kolektivizacija poljoprivredne proizvodnje, nacionalizacija pogona i fabrika, te raskid sa Staljinovim režimom - doneli su sve novije potrese zbog kojih ni poljoprivredna, ni industrijska proizvodnja nisu uspevale da se odmaknu sa mrtve tačke. Istovremeno, ubrzano je propadanje privređivanja na salašima, odnosno stvaranje novih naselja u salaškom predelu: pored železničke pruge Senta-Subotica pod nazivima OROM i DOLINE (Völgyes), te kasnije pored Oroma NOVO SELO (Újfalu), a između Malih Pijaca i Martonoša MALI PESAK (Kishomok).

mgr. Janoš Doboš